भारत-इराण चर्चेनंतर दिलासा; होरमुज मार्ग खुला होण्याची शक्यता

पश्चिम आशियातील तणावामुळे गेल्या काही दिवसांत भारतात तेल आणि गॅस पुरवठ्याबाबत चिंता निर्माण झाली होती. मात्र आता परिस्थितीत सुधारणा होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. भारत आणि इराण यांच्यातील चर्चेनंतर होरमुज खाडीमार्गे तेल आणि गॅस वाहतूक पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रासह देशभरातील इंधन संकट कमी होऊ शकते.

भारताची अनेक जहाजे सध्या होरमुज खाडी जवळ थांबलेली आहेत. इराणकडून हिरवा कंदील मिळताच ही जहाजे भारताकडे रवाना होतील. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत तेल आणि एलपीजी गॅस पुरवठा सुरळीत होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

पश्चिम आशियातील तणावामुळे निर्माण झाले संकट

गेल्या काही दिवसांत पश्चिम आशियातील तणाव वाढला होता. याचा परिणाम सागरी व्यापारावर झाला. विशेषतः होरमुज खाडीमार्गे होणाऱ्या तेल वाहतुकीवर परिणाम झाला.

होरमुज खाडी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग मानला जातो. आखाती देशांमधून भारतात येणारे मोठ्या प्रमाणातील कच्चे तेल आणि गॅस याच मार्गाने येतात. त्यामुळे या मार्गावर तणाव निर्माण झाला तर भारतावर त्याचा परिणाम होतो.

यामुळे देशात तेल आणि गॅस पुरवठ्याबाबत चिंता वाढली होती. काही भागात इंधन पुरवठ्यावरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती.

भारत-इराण चर्चेनंतर सकारात्मक संकेत

दरम्यान, भारताने या प्रश्नावर राजनैतिक मार्गाने उपाय शोधण्याचा प्रयत्न केला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेजेशकियान यांच्याशी फोनवर चर्चा केली. या चर्चेत प्रदेशातील सुरक्षा, व्यापार आणि ऊर्जा पुरवठा यावर चर्चा झाली.

तसेच भारताचे परराष्ट्रमंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराची यांच्याशी संवाद साधला. या चर्चेत सागरी सुरक्षा आणि व्यापारिक हितसंबंध यावर भर देण्यात आला.

या चर्चेनंतर इराणने भारतीय जहाजांच्या सुरक्षित प्रवासाबाबत सकारात्मक भूमिका घेतल्याचे समजते. त्यामुळे परिस्थिती सुधारण्याची आशा निर्माण झाली आहे.

होरमुज परिसरात भारतीय जहाजे सज्ज

सध्या होरमुज परिसरात भारताची अनेक जहाजे उपस्थित आहेत. या जहाजांमध्ये इंडियन ऑईल आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम यांची जहाजेही आहेत.

मिळालेल्या माहितीनुसार या परिसरात जवळपास 28 भारतीय जहाजे आहेत. या जहाजांवर सुमारे 700 पेक्षा जास्त कर्मचारी कार्यरत आहेत. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्नही महत्त्वाचा ठरतो.

इराणकडून परवानगी मिळाल्यानंतर ही जहाजे तेल आणि गॅस घेऊन भारताकडे रवाना होतील. त्यामुळे इंधन पुरवठा पुन्हा सुरळीत होण्याची शक्यता आहे.

लोकांसाठी महत्वाचे मुद्दे

• भारत आणि इराणमध्ये ऊर्जा पुरवठ्यावर चर्चा
• होरमुज खाडीमार्गे तेल वाहतूक पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता
• भारतीय जहाजे मार्गावर सज्ज
• भारतीय नौदल जहाजांच्या सुरक्षेसाठी तयार
• भारतातील गॅस आणि तेल संकट कमी होण्याची शक्यता

भारतात जहाजे पोहोचायला किती वेळ लागतो?

होरमुज खाडीपासून गुजरातमधील कांडला बंदरापर्यंतचे अंतर सुमारे 1000 किलोमीटर आहे. तर मुंबईपर्यंतचे अंतर जवळपास 1550 किलोमीटर आहे.तेल वाहतूक करणाऱ्या जहाजांचा वेग साधारणपणे ताशी 24 ते 31 किलोमीटर असतो. त्यामुळे कांडला बंदरात पोहोचण्यासाठी साधारण 37 तास लागतात. तर मुंबईत पोहोचण्यासाठी जवळपास 53 तास लागतात.

मात्र या प्रवासादरम्यान सुरक्षा देखील महत्त्वाची असते. त्यामुळे भारतीय नौदल जहाजांच्या सुरक्षेसाठी सज्ज आहे.

आता सर्वांचे लक्ष इराणच्या अंतिम निर्णयाकडे लागले आहे. जर इराणने अधिकृत परवानगी दिली तर भारतीय जहाजे लगेचच होरमुज खाडीमार्गे प्रवास सुरू करतील.त्यानंतर काही तासांतच तेल आणि गॅस घेऊन ही जहाजे भारतात पोहोचू शकतात. त्यामुळे देशातील इंधन पुरवठा पुन्हा सुरळीत होण्याची शक्यता आहे.

निष्कर्ष

पश्चिम आशियातील तणावामुळे भारतात तेल आणि गॅस पुरवठ्यावर दबाव निर्माण झाला होता. मात्र भारत आणि इराणमधील चर्चेमुळे परिस्थिती सुधारण्याची चिन्हे दिसत आहेत.

जर होरमुज खाडीमार्गे तेल वाहतूक पुन्हा सुरू झाली तर महाराष्ट्रासह संपूर्ण देशाला मोठा दिलासा मिळू शकतो. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत इंधन संकट कमी होण्याची आशा व्यक्त केली जात आहे.