अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाने आता अत्यंत धोकादायक टप्पा गाठला आहे. युद्धाच्या विसाव्या दिवशी अमेरिकेने इराणच्या सर्वात महत्वाच्या ठिकाणावर म्हणजेच हॉर्मुझ बेटावर मोठा हवाई हल्ला केल्याची माहिती समोर आली आहे. या हल्ल्यामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष पर्शियन आखाताकडे लागले असून, जागतिक तेलपुरवठा आणि सुरक्षा यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
इराण आणि अमेरिकेमधील तणाव हा काही नवीन नाही. मात्र गेल्या काही दिवसांत या संघर्षाने युद्धाचे स्वरूप घेतले आहे. विशेषतः हॉर्मुझ सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) ही जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्वाची असल्याने, या भागावर नियंत्रण मिळवणे हे दोन्ही देशांसाठी रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठरते.हॉर्मुझ परिसरातील केशम बेट हे इराणसाठी एक मजबूत लष्करी तळ बनले आहे. पूर्वी पर्यटनासाठी प्रसिद्ध असलेले हे बेट आता भूमिगत क्षेपणास्त्र साठ्यामुळे आणि लष्करी तळांमुळे जगातील सर्वात संवेदनशील ठिकाणांपैकी एक बनले आहे.
अहवालानुसार, अमेरिकेने हॉर्मुझ परिसरात असलेल्या इराणच्या क्षेपणास्त्र तळांवर हवाई हल्ला केला. या हल्ल्याचा उद्देश इराणच्या ‘ब्रह्मास्त्र’ मानल्या जाणाऱ्या क्षेपणास्त्र प्रणालीला निष्क्रिय करणे हा होता.विशेष म्हणजे, केशम बेटाखाली मोठ्या प्रमाणावर भूमिगत शस्त्रसाठा लपवण्यात आला आहे. या गुहा आणि प्राचीन खडकांमध्ये अत्याधुनिक जहाजविरोधी क्षेपणास्त्रे साठवलेली आहेत. त्यामुळे हे बेट केवळ एक भूभाग नसून एक प्रकारचा ‘अंडरग्राउंड किल्ला’ बनले आहे.अमेरिकेच्या हल्ल्यानंतरही हा साठा पूर्णपणे नष्ट झाला का, याबाबत अद्याप स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही. त्यामुळे परिस्थिती अधिकच तणावपूर्ण बनली आहे.
महत्वाचे मुद्दे
- हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील मोठा तेलपुरवठा होतो
- या भागातील संघर्षामुळे इंधन दर वाढण्याची शक्यता
- जागतिक बाजारपेठांवर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो
- युद्ध आणखी तीव्र झाल्यास इतर देशही यात सहभागी होऊ शकतात
- भारतासारख्या देशांवर आर्थिक परिणाम होण्याची शक्यता
तज्ञांच्या मते, हॉर्मुझ बेटावर नियंत्रण मिळवणे हे अमेरिकेसाठी अत्यंत महत्वाचे आहे. कारण या ठिकाणावर नियंत्रण मिळवल्यास इराणच्या नौदल क्षमतेवर मोठा परिणाम होईल.दुसरीकडे, इराणसुद्धा आपले संरक्षण अधिक मजबूत करत असून, भूमिगत क्षेपणास्त्र प्रणालीमुळे तो सहज हार मानणार नाही, असे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे येणाऱ्या काही दिवसांत युद्ध आणखी तीव्र होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.जागतिक पातळीवर अनेक देशांनी शांततेचे आवाहन केले असले तरी, सध्याची परिस्थिती पाहता हा संघर्ष लवकर थांबेल असे वाटत नाही.
हॉर्मुझ बेटावर झालेला अमेरिकेचा हल्ला हा केवळ एक लष्करी कारवाई नसून, जागतिक राजकारणातील एक मोठा टर्निंग पॉइंट ठरू शकतो. इराणच्या ‘ब्रह्मास्त्र’ मानल्या जाणाऱ्या या ठिकाणावर हल्ला झाल्यामुळे युद्धाचे स्वरूप अधिक धोकादायक झाले आहे.आता संपूर्ण जगाचे लक्ष या संघर्षाकडे लागले असून, पुढील काही दिवसांत होणाऱ्या घडामोडी जागतिक अर्थव्यवस्था आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.
